سنگ چشم ببر (Tiger’s Eye) با اون نوارهای نورانی و طلایی-قهوه ای که انگار روی سطح سنگ می لغزن و تغییر می کنن، واقعاً مسحورکننده ست. زیبایی خاص و نمادهای قدرتمندش باعث شده تا انتخابی محبوب برای جواهرات باشه؛ از آویزهای خاکی رنگ گرفته تا انگشترهای خاص و چشم گیر. اما متأسفانه محبوبیت زیاد یه بدی هم داره: پر شدن بازار از نمونه های تقلبی. چطور مطمئن بشیم که اون سنگ چشم ببری که مثلاً توی یه گردنبند زیبای چشم ببر می بینیم و دلمون رو برده، اصله؟
درسته که تشخیص قطعی گاهی به ابزارهای تخصصی جواهرشناسی نیاز داره، اما نشونه های زیادی هم هست که می تونید تو خونه یا موقع خرید چکشون کنید. این راهنما بهتون یاد میده چطور مثل یه خریدار باهوش عمل کنید و ویژگی های منحصربه فرد چشم ببر اصل رو بشناسید.
فهرست مطالب
چرا اصل بودن مهمه؟
جدا از اینکه حقتونه چیزی رو بخرید که پولش رو میدید، دونستن اینکه چشم ببرتون اصله به دلایل زیر مهمه:
- زیبایی طبیعی: اون افکت نوری خاص (که بهش چاتویانسی میگن) و عمق رنگ توی سنگ اصل، چیزیه که کپی کردنش خیلی سخته.
- ارزش نمادین: برای خیلی ها، خواص و انرژی سنگ مستقیماً به ریشه طبیعی اون ربط داره.
- تضمین کیفیت: سنگهای اصل معمولاً توسط جواهرسازهای معتبرتر و روی مواد باکیفیت تری کار میشن.
متهمان همیشگی: بدل های رایج چشم ببر
حواستون به این جایگزین های رایج باشه:
- شیشه: اغلب با رگه های مصنوعی یا خطوط داخلی ساخته میشه تا شبیه سنگ به نظر بیاد.
- پلاستیک یا رزین: سبکه و راحت قالب گیری میشه، اما اصلاً اون خنکی و سنگینی خاص سنگ رو نداره.
- کوارتز یا کالسدونی رنگ شده: سنگهای طبیعی دیگه ای که به صورت مصنوعی رنگ میشن تا شبیه چشم ببر بشن.
ابزار کارآگاهی شما: چطور چشم ببر اصل رو تشخیص بدیم
از این تست های مشاهده ای استفاده کنید تا سنگ رو بسنجید:
۱. دنبال امضای این سنگ باشید: اثر «چشم گربه» (Chatoyancy)
این مهم ترین ویژگیه. چشم ببر اصل حالتی داره که انگار یه خط نوری تیز و ابریشمی روی سطحش حرکت می کنه وقتی سنگ رو زیر نور کج و راست می کنید.
رنگ این سنگ وقتی از زاویه های مختلف بهش نگاه کنی، عوض میشه. به خاطر همون ویژگی براقیت خاصش (چاتویانسی)، وقتی سنگ رو زیر نور می چرخونی، می تونی طیف های مختلفی از رنگ رو در زاویه های مختلف ببینی.
- اصل: خط نوری واضحه، انگار درست زیرِ سطح شناوره و خیلی روون حرکت می کنه.
- فیک: خط نوری ممکنه تخت باشه، انگار نقاشی شده یا شبیه اکلیل ساکن به نظر میاد.
متن داخل عکس روش مقایسه با قرقره از: https://geology.com/gemstones/chatoyancy/
۲. رنگ و نوارها رو بررسی کنید
چشم ببر به اون رنگ های جذاب طلایی-قهوه ای ش معروفه؛ رنگ هایی که وقتی لایه های روی هم چیده شده ی سنگ رو دنبال می کنی، از روشن به تیره و دوباره به روشن تغییر می کنن. خیلی وقت ها تیره ترین لایه ها حتی سیاه به نظر می رسن.
📸: gemrockauctions.com
- اصل: رنگ ها غنی و خاکی ان. نوارها کمی نامنظم دارن که نشون دهنده تشکیل طبیعی شونه.
- فیک: رنگ ها ممکنه خیلی یکدست یا غیرطبیعی براق باشن. نوارها ممکنه بیش از حد بی نقص یا چاپی به نظر بیان.
۳. جلا و سطح سنگ رو چک کنید
- اصل: سطحش باید صاف و در عین حال وقتی لمسش می کنید خنک باشه. زیر ذره بین نباید حباب هوا داشته باشه.
- فیک: شیشه ممکنه حباب های ریز داشته باشه. پلاستیک گرم تر حس میشه و زود خش برمیداره.
۴. سختی سنگ (با احتیاط زیاد!)
سختی چشم ببر حدود ۶.۵ تا ۷ هست. یعنی تو تئوری می تونه روی شیشه خش بندازه، اما این کار رو برای جواهرات ساخته شده پیشنهاد نمی کنیم چون ممکنه به خودِ کار آسیب بزنید.
چک لیست تشخیص سنگ چشم ببر طبیعی
| ویژگی | چشم ببر اصل | چشم ببر تقلبی |
|---|---|---|
| اثر چشم گربه (Chatoyancy) | خط نوری زنده و متحرک که با چرخش سنگ روی سطح می لغزد. | خط نوری ثابت، کدر، یا شبیه به اکلیل های چسبیده است. |
| رنگ و نوارها | رنگ های خاکی (طلایی، قهوه ای) با نوارهای نامنظم و فیبری. | رنگ های بیش از حد جیغ یا نوارهای کاملاً صاف و چاپی. |
| دما | در اولین لمس کاملاً خنک است (مثل سنگ طبیعی). | پلاستیک گرم است و شیشه سریعاً با دمای دست گرم می شود. |
| وزن و چگالی | نسبت به اندازه، سنگینی و وزن سنگ گونه دارد. | پلاستیک بسیار سبک است؛ شیشه حس سبکی متفاوتی دارد. |
| شفافیت و سطح | سطح ابریشمی و بدون حباب هوا در لایه های داخلی. | احتمال وجود حباب های ریز هوا (در نمونه های شیشه ای). |
| پایه و رکاب | معمولاً روی فلزات باکیفیت مثل استیل 316L یا نقره سوار می شود. | اغلب روی آلیاژهای ارزان قیمت و حساسیت زا قرار دارد. |